Title: Medikuarenean
Course: Moodle euskara irakasteko aurrez aurreko ikastaroetan

Esataria: Gaur egun, urtero gripearen kontra txertatzea komeni dela entzuten dugu, eta gero eta gehiago direla umeen txertaketa-egutegian jartzen zaizkien txertoak. Eta ez dago zalantzarik esamolde horien azpian dagoen txerto hitzaren esanahia ulertzeko. Zer da, bada, txertoa?

Jabier Agirre: Ba, txertoa da prestakin mikrobiano bat, gorputzean sartu ondoren gaitz baten kontrako immunizazio aktiboa eragiten duena. Horrela esanda badakigu txertoak hainbat gaitzetatik babesten gaituela, eta txertoak daude gaur egun, zuk esan duzun bezala, era askotakoak, bai injekzioz edo bai ahoz hartzen direnak, hainbat gaitzen kontra.

Esataria: Baina badira beste kontu batzuk, euskaraz txerto edo txertatu hitzekin izendatuz gero, nahasmena areagotzea besterik lortuko ez genukeena.

Jabier Agirre: Bai, eta gezurra badirudi ere, hitzaren erabilera horiek oso jatorrak dira euskaraz, baina beste eremu batzuetarako; adibidez, landare baten enborrean edo adar batean beste landare baten adarra jartzeari euskaraz betidanik txertatu esan zaio, eta edozein nekazarik, edozein baserritarrek oso ondo ulertuko luke hori txertatzea dela. Baina txerto hori, beste modu batera mentatu ere esan izan dena, mentu hori, aurreko txertoarekin lotuko bagenu, hor sekulako nahasmena sortuko litzateke. Eta gero, bigarren adiera, landare adiera honetatik abiatuta, larruazaleko puska bat hartu eta erredura bat dagoen lekuan txertatzea, horri ere txerto esango bagenio, euskarazko gaitz infekziosoen kontu horretatik abiatu eta beste bi adiera horiei ere txertatu edo txerto esango bagenie, zehaztasunaren kontra joango ginateke eta nahasmena areagotu besterik ez.

Esataria: Beno, beraz hobe genuke txertoa gaixotasun infekziosoetarako uztea eta gainerako prozeduretan beste sustrairen bat erabiltzea. Eta gauza bera gertatzen da transplante hitzarekin ere.

Jabier Agirre: Bai, bada beste moda bat edo mania bat, “halakori bihotza aldatu diote halako ospitaletan”. Beno, hori maila apalean, herriko lagunarteko mailan, oso ondo ulertzen da, bihotza aldatu egin diote, baina gerta liteke konfusioa, zeren askotan aldatu eta transplantatu sustraiak batera ager daitezke eta bihotza aldatu egiten dela esan nahi dugunean bihotz-transplantea aipatu nahi dugu. Beraz, maila zientifikoan, gaur egun ez da bihotza bakarrik, giltzurruna ere transplantatu daiteke, eta nahasketa horiekin hasiko bagina, ez genuke inolako mesederik.

Q: Zein da txertoa hitzaren esanahi arruntena?
- Mikrobioz egindako prestakizun bat, gaitz jakin batetik babesteko asmoz erabilia
- Mikrobioz egindako prestakizun bat, gaitz jakin batetik babesteko asmoz erabilia eta injekzio bidez emandakoa (Ez! Txertoa ere ahoz jaso dezakegu!)
- Landare baten enborrean edo adar batean beste landare baten adarra jartzea
A: Mikrobioz egindako prestakizun bat, gaitz jakin batetik babesteko asmoz erabilia

Q: Zein da elkarrizketa-zati honen helburua?
- Txertoa hitzaren esanahi ezberdinak argitzea
- Umeen txertaketa-egutegia argitzea
- Euskaraz medikuntza alorreko hainbat adiera nola izendatu behar diren azaltzea
A: Euskaraz medikuntza alorreko hainbat adiera nola izendatu behar diren azaltzea

Q: Euskaraz hiru adiera nagusi ditu txertatu hitzak:

1. Gaitz infekziosoen kontrako botika
2. Landare baten enborrean edo adar batean beste landare baten adarra jartzea
3. Larruazaleko puska bat hartu eta erredura bat dagoen lekuan jartzea
- Egia
- Gezurra
A: Egia

Q: Jabier Agirreren ustez...
- Txertoa eta txertatu hitzak gaitz baten kontrako immunizazio aktiboa eragiteko botika izendatzeko soilik erabil behar genituzke euskaraz, nahasmendurik ez sortzeko
- Txertoa eta txertatu hitzak hiru adieretarako erabili behar genituzke
A: Txertoa eta txertatu hitzak gaitz baten kontrako immunizazio aktiboa eragiteko botika izendatzeko soilik erabil behar genituzke euskaraz, nahasmendurik ez sortzeko

Q: Jabier Agirreren ustez, zein hitz erabili behar genuke gaztelaniazko transplante edo transpantar hitzak euskaraz esateko?
- Transplantea eta transplantatu
- Aldaketa eta aldatu
A: Transplantea eta transplantatu